EğitimMakaleler

ANNE BABA TUTUMLARI

 

İlk çocukluk yıllarında temel eğitim ailenin çocuğuna verdiği eğitimdir. Çocuğun ilk öğretmeni anne-babasıdır.  Bu sebeple anne babanın çocuklarına karşı sergiledikleri tutum ve davranışlar çocuğun kişiliğinin oluşmasında oldukça etkilidir. Çocuğun anne babasından aldığı ilk etkileşimdir onun ileride nasıl bir olacağının göstergesidir. 0-6 yaş döneminde çocukların zihinsel gelişimleri hızla gerçekleştiği için çocuk kendisine ne verilirse onu hızla algılayıp hayatına geçirir. Bu nedenle çocuğa iyi rol model olmak gerekir. Çocuğun aile içerisinde edindiği statü, kazandığı değer ve geliştirdiği kimlik, onun toplum içerisinde kazanacağı kimliğin statünün ve değerin belirleyicisi olmaktadır.

Ebeveyn tarafından çocuklara karşı sergileyen tutumlar şu şekilde özetlenebilir ;

Demokratik Anne Baba Tutumu: En ideal aile tutumudur.  Bu tutumu benimseyen anne babalar çocuğun bireyselleşmesine önem verdikleri için yaşlarına uygun sorumluluklar verirler. Aile ve toplumda uyması gereken kuralları nazikçe söylerken yapmaması gereken aksi durumlarda neden öyle davranması gerektiği anlatırlar. Çocuğa değer verip onların fikirlerini alıp saygı duyarlar. Bu tutumda belli kurallar ve sınır olmasına rağmen çocuk özgürdür. Her çocuğun birbirinden farklı ve özel olduğunun bilincindedirler. Bu tutumla büyüyen çocuklar kendine ve çevresine saygılı, özgüveni yüksek, hoşgörülü, sabırlı ve uyumlu bir birey olarak hareket ederler.

Çocuk hayatın zorluklarıyla anne babası yokmuş gibi mücadele etmek zorunda kalır.

İlgisiz Anne Baba Tutumu: Bu tutuma sahip anne-babalar çocuklarına ilgi sevgi şefkat göstermedikleri gibi onlara kuralları öğretmeye, disiplin kazandırmaya çalışmazlar. Çocuktan önce kendi ihtiyaçlarını karşılayıp çocuğun ihtiyacı karşısında umursamaz, bıkkın tavırlar sergilemektedirler. Bu nedenle çocuk anne babaya öfke duyabilir çocuk genellikle kontrol edilememektedir. Çocuk çok fazla yalnız kalır ve hayatın zorluklarıyla anne babası yokmuş gibi tek başına mücadele vermek zorunda kalır. Bu tutum çocukların fizyolojik ve duygusal gelişimi için son derede zararlıdır. Böyle bir tutumla büyüyen çocuklarda bağımlılık, kendini değersiz hissetme , öfkeli ve saldırgan tutumlar sergileyebilir.

Aşırı Koruyucu Anne Baba Tutumu: Çocuğa gereğinden fazla ilgi ve alaka gösterilir. Çocuğun hiçbir sorumluluk almasına izin vermezler. Anne baba çocuğun istek ve ihtiyaçlarını dinlemeden onlar adına kararlar alır ve uygular. Buda çocuklarda esnek düşünme ve kas gelişimini engellemektedir. Bu tip ailede büyüyen çocuklar genellikle kendine güveni olmayan, sorumluluk alamayan ve sürekli birine bağlı olarak hareket eden kişiliğe sahip bireyler haline gelir.

Sevgi yetersizliği ve bolca  verilen cezalar çocuğun değersiz hissetmesine yol açmaktadır.

Baskıcı (Otoriter) Anne Baba Tutumu: Bu tutumda aile katı, kuralcı ve disiplinlidir. Çocuk kendi başına bırakılmaz anne babanın önceden belirlemiş olduğu kurallara uymak zorundadır ve hata yapma şansı olmayan bir anlayıştır. Bu ailelerde çocuğun ebeveynle olan ilişkisi korkuya dayalıdır. Bu korkuyla büyüyen çocuklarda birçok kişilik problemi ortaya çıkmaktadır. Çocuğun özgürlüğünü kısıtlayıp kendi istekleri doğrultusunda hareket etmesini istemektedirler. Çocuk sürekli denetim altında olduğundan yanlış yapma korkusunu sürekli yaşamak zorunda kalırlar. Sevgi yetersizliği ve bolca  verilen cezalar çocuğun değersiz hissetmesine yol açmaktadır. Bu tutumla büyüyen çocuklar çekingen, korkak, kendi başına iş yapamayan, kendine güveni olmayan bir yapıya sahip olup akran ilişkilerinde de başarısızlık yaşarlar.

Çocuğun yaşantısında kısıtlama

Aşırı Hoşgörülü Anne Baba Tutumu: Bu tutumda ailenin odak noktası çocuktur. Çocuk anne ve babayı yönetmektedir. Çocuğun her istediği yapılır ve çocuğa aşırı ilgi, sevgi gösterilir. Çocuk ne derse o olur. Anne babanın bu tutumu çocukta ‘herkes her istediğimi yapmalı’ şeklinde algı oluşturmaktadır. Bu algı karşılanmadığı zaman çocuk hayal kırıklına uğramaktadır.  Çocuğun yaşantısında herhangi bir kısıtlama olmadığından çocuk nerede ne yapacağını nasıl davranacağını bilemediğinden bocalamaya başlar ve genellikle aile dışı ilişkilerinde başarılı olamaz. Bu çocuklar disiplinsiz, söz dinlemeyen, bencil, doyumsuz, sosyal yönleri zayıf ve yaratıcılıkları düşük bireyler oluşmaktadır.

Tutarsız Anne Baba Tutumu: Bu tip ailelerde çocuğa olan davranışlarda tutarsızlık , anlık kavgalar anlık mutluluklar anlık tepkiler gözlemlenmektedir. Ebeveynlerin çocukla ilgili konularda birinin onay verip diğerinin tepki vermesiyle çocuk hangisine uyacağına karar vermekte kararsız kalmaktadır. Bu da ebeveyn ve çocuk arasında iç çatışmaya yol açmaktadır. Anne baba bir gün kızdıkları duruma diğer gün kızmamakta ya da hiç tepki vermemektedir. Çocuk hangi davranışın istenip istenmediğine karar veremeyip anne babanın sinirli veya keyifli olduğu anlara göre düzenleme yapar. Yani çocuk davranışın doğru olup olmadığını değil ne zaman yaparsa tepki alacağını öğrenmiştir. Bu tutumlar çocukta güvensizlik, kurallara karşı kayıtsızlık,  kararsız bir  kişilik oluşturur.

Çocuğa yanlış yapma hakkı tanımak

Mükemmelliyetçi Anne Baba Tutumu: Bu tutuma sahip anne babalar çoğunlukla başaramadıkları, yapamadıkları hayallerin çocuklar tarafından gerçekleştirilmesini beklemektedirler. Çocuğa verilen sorumluluk çocuktan daha büyüktür bu sebeple çocuk hiçbir zaman çocukluğunu yaşayamaz. Çocuğa yanlış yapma hakkı tanınmaz her şeyin en iyisini yapmak zorundadır. Karşılaştığı yoğun baskı nedeniyle en iyi olmayı isteyen çocuk başarısız olduğu durumlarda büyük hayal kırıklığı yaşar. Bu tutumla büyüyen çocuklarda yaptığı işi beğenmeme, yetersiz olduğunu düşünme , hep takdir edilmeyi bekleme gibi davranışlar ortaya çıkabilir.

Reddidici Anne Baba Tutumu: Çocukların fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamayı aksatan hatta çocuklarına karşı düşmanca tavırlar sergilemektedirler. Bu tutum genellikle istenmeyen gebelik ya da evliliği kurtarmak için dünyaya getirilmiş çocuklardır. Böyle bir ortamda büyüyen çocuk kendini değersiz hisseder, sinirli kendinden zayıf olana kötü muamele etme gibi duygulara sahip olabilirler.

Öznur ATLI

KAYNAKÇA: Uzm Psk. Damla Doğru Gülçiçek

                     Uzm.Psk.Müge Ertürk Berber

                     Yavuzer,2008

                     Fenomen Psikolojji

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
Göktürk evden eve nakliyat Göktürk evden eve nakliyat