EğitimMakaleler

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKDA ÖZBAKIM BECERİLERİ

Çocuklara Öz Bakım Becerilerinin Kazandırılması. Bebekler doğdukları andan itibaren temel ihtiyaçların karşılanması için annelerine bağımlıdırlar. Anne-bebek arasındaki bu bağ bebeğin yaşaması, büyümesi ve gelişmesi için gereklidir. Bebeklerin anneye olan bu bağımlılıkları kendi becerileri gelişmeye başladıktan bir süre sonra da devam edebilir. Çünkü ilk adımlar acemicedir. Ama pratik yapılmasına izin verilirse çocuklar bağımsız bireyler olma yolunda rahatça ilerleyebilirler. Gelişmek ve büyümek doğaldır. Anne-babalarında bu doğal sürece dikkat edebilmesi önemlidir. Öz bakım becerilerini kazandırmak çocuğun bağımsız, kendine güvenen bir birey olmasında en önemli adımdır.

Özbakım Becerileri Nelerdir?

MEB Okul Öncesi Eğitim Programı” kapsamında da yer alan özbakım becerileri, belirli temel  alışkanlık ve davranışları içerir. Özbakım becerilerinin alt becerileri şunlardır:

  1. Bedensel temizlik kuralları ve becerileri
  2. Giyinme ile ilgili beceriler
  3. Yaşam alanlarını düzenleme ile ilgili kurallar ve beceriler
  4. Yeterli ve dengeli beslenme ile ilgili beceri ve alışkanlıklar
  5. Dinlenme ile ilgili alışkanlıklar
  6. Günlük yaşam becerileri ile ilgili araç-gereçleri kullanma becerileri
  7. Kendini tehlike ve kazalardan koruma becerileri
  8. Sağlığı ile ilgili önlem alma beceri ve alışkanlıkları

Okul ve ailelerin belirtilen bu alanlarla ilgili beceri ve alışkanlıkları çocuklara kazandırması esastır. Okuldaki eğitim programları özbakım becerileri ile ilgili birçok kazanımı içerir. Bu kazanımlar, okullarda yıllık bir program dâhilinde çocuğa kazandırılmaya çalışılır. Ancak, şüphesiz ki, ev ortamında da destekleyici çalışmaların yapılması süreci kolaylaştıracaktır.

Özbakım Becerileri Kazandırılmazsa Ne Olur?

 Özbakım becerilerini kazanamayan çocukların genel yaşam  kaliteleri düşük  olur. Becerilerin kazanılmaması halinde, yaş büyüdükçe karşılaşacağı riskler de  daha fazla olacaktır. Özbakım becerilerindeki eksikliklere bağlı  olarak yaşanabilecek olumsuzluklardan bazıları şöyle özetlenebilir:

Günlük hayatla ilgili belirli bir yaşam düzeni ve rutin oluşmayacaktır. 

Bu da, neyi, nerde, ne zaman yapacağı ile ilgili kafa karışıklığına yol açacaktır. Düzensiz bir yaşam biçimini alışkanlık haline getirdiğinde de birçok sosyal ortamda zorluklar yaşanması kaçınılmaz olacaktır.

Güvenlik açısından risk altında olacaktır. 

Temizlik alışkanlığı gelişmeyen, tehlikelere karşı kendini koruyamayan, beslenme ve sağlığına  dikkat etmeyen biri elbette ki her tür riske açık hale gelir. Hastalanabilir, kaza ve yaralanmalara maruz  kalabilir.

Sosyal ilişkilerinde sorunlar yaşanacaktır. 

Özbakım becerilerine sahip olamayan bir  kişinin  arkadaşları ile ilişkilerinde de sorunlar yaşaması söz konusudur. Temizliğini yapmayan, sağlığına dikkat etmeyen, beslenme sorunları yaşayan, sorumluluklarını yerine getirmeyen çocuklar, arkadaşları arasında çok da tercih edilmeyen kişiler olabilmektedir. Hatta zaman zaman arkadaşlarının acımasız eleştirileri ile de karşılaşabilmektedir. Doğaldır ki, bu da onun ruhsal yönden risklerini artıracak bir durumdur.

Kişisel değeri ile ilgili sorunlar yaşanacaktır. 

Bir çocuk, temel becerileri kazanamadığını, bunun hayatına olumsuz şekilde yansıdığını, arkadaşlarıyla ilişkilerinin bozulduğunu fark ettiğinde, kişisel benlik değeri    ile    ilgili   sorunlar yaşaması olası  bir durumdur. Kendini değersiz, yetersiz, beceriksiz ve başarısız bulup zaman içinde de “Ben yapamıyorum.” demeye başlayan çocukların kişisel değer algıları bozulacağı için gelecekte de kendinden  beklentilerinin azalması sürpriz bir durum olmayacaktır.

36-48 Ay Çocukların Özbakım Becerileri Nelerdir?

 36-48 aylık çocuklarından özbakım becerileri ile ilgili beklenen belli başlı yeterlilikler şunlardır:

  • Kendi kendine yemek yer.
  • Düğmesiz ve bağsız giysileri yardımsız çıkarır.
  • Yardımla giyinir.
  • Giysilerini ön ve arkasını ayırt ederek giyer.
  • Ellerini ve yüzünü yardımla yıkar, kurular.
  • Dişlerini yardımla fırçalar.
  • Saçını yardımla tarar.
  • Tuvalet gereksinimini yardımla karşılar.
  • Kendine ait eşyaları toplar. 

Ebeveynlere özbakım becerilerini geliştirme açısından büyük sorumluluklar düşmektedir. özellikle annelerin bu konudaki becerilerin gelişmesi için çocuklara gereken fırsatları vermeleri oldukça önemlidir. Çocuğun sağlıklı bir hayat sürmesinde önem taşıyan temizlik ve tuvalet alışkanlığı kazandırılırken, ebeveynlerin tutumları bu becerilerin yerleşmesinde önemli rol oynamaktadır. Çocuğa iyi model olmanın yanı sıra onun bu alışkanlıkları ile ilgili davranışlarını gözlemlemek ve gerektiğinde onu istenilen davranışa yönlendirmek, alışkanlıkların kazanılmasını çabuklaştırarak kalıcı olmasını sağlayacaktır. Çocuğun vücudu ve vücut fonksiyonlarına karşı duyarlılığı, bu becerilerin çocuk açısından ne denli önemli olduğunu ortaya koymakta, tuvalet vb. becerilerin kazandırılmasında bizlere yardımcı olmaktadır. Çocukların küçük yaşlardan itibaren kazanmaları istenilen bir başka öz bakım becerisi de tertip düzendir. Çocukla kurulan iyi bir iletişimle bu konuda kazandırılmak istenenlere ulaşılabilir. Beş yaş çocuğunun belirgin özelliklerinden birisi, yetişkinin yaptığı her şeye karşı büyük ilgi duymasıdır. Bu nedenle oyunlarında daha çok yetişkinin günlük etkinliklerini taklit eden kız ya da erkek çocuk, evde anneye yardım etmekten, sofra kurmaktan, çamaşır toplamaktan, toz almaktan vb. büyük zevk duyar. Bu tür etkinliklerde çocuğun bu konularda beceri kazanmasını kolaylaştırır.

RAHİME CANBEYLİ

AKIN, E. (2007). Çocuklara özbakım becerilerinin kazandırılması. Bakanay Yayın, İSTANBUL.

SEVGIMETLEK/Okul öncesi eğitimde özbakım becerileri.’https://sevgimetlek.wordpress.com/okul-oncesi-oncesi-egitimde-oz-bakim-becerileri/ ‘. 12 Kasım 2019.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
Göktürk evden eve nakliyat Göktürk evden eve nakliyat