EğitimMakaleler

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKTA BENLİK SAYGISI

Benlik saygısı; çocuğun kendi değer, yetenek ve başarılarına bağlı olarak kendisi hakkında oluşturduğu doğal duygular sonucunda ortaya çıkar.

Benlik saygısı; değerli olma, Yeterli olma, yapabiliyor olma duygusudur. Çocuğun benlik imajı ilk olarak aile içinde gelişir. Çocuklar, ebeveynlerin in kendilerine ilişkin duygularından ve algılamalarından büyük ölçüde etkilenirler. Anne/babanın sevip istediği, destekleyip ilgi gösterdiği çocuklar, olumlu benlik saygısı geliştirebilirler.

Sağlıklı ailelerde üyeler birbirine inanır ve güvenir, birbirlerinin bireysel farklılıklarına saygı duyar ve sevgi iletişimi içinde olurlar. Aile olmak; özellikle şu üç ihtiyacımızı karşılamada önemlidir.

Güç, samimilik, anlamlılık.

* insanların başkalarıyla birlikte olmaya ihtiyaçları vardır. (Güç)

* Aynı zamanda kendilerini ifade etmeye ve “biricik” olmaya ihtiyaçları vardır. (SAMİMİLİK)

* Bütün bunların bir anlamı ve insan hayatının bir amacı olmalıdır. (ANLAMLILIK)

İLİŞKİLERİMİZE ANLAM KATABİLMEK İÇİN BU DÜNYADA DEĞİL MİYİZ?

Çocukların anne babaları ile duygusal iletişimleri her zaman sağlıklı olmaz..! Olumsuz, zor, çatışmaların yoğun olduğu anlarda yaşanır çocuk-ebeveyn ilişkisinde. Böyle anlarda emir vermek, tehdit etmek, yargılamak, suçlamak, ad takmak, alay etmek, kıyaslamak, vaaz vermek vb. yanlış yaklaşımlar çocuğu son derece örseler ve büsbütün yetişkinden uzaklaştırır..! Çocuk kendi zihinde duygu, düşünce ve yeteneklerine ilişkin olumsuz şemalar kurar. “Beceriksizim”, “Yapamıyorum”, “Aptalın tekiyim”, “Korkuyorum”, “Beni sevmiyorlar”, “Değersizim” şeklindeki tüm bu olumsuz şemalar ileride benlik saygısı düşük, güvensiz, sindirilmiş bir yetişkinin tohumlarını atacaktır.

Çocuklarda olumlu bir kendilik değeri oluşturmak istiyorsak, her şeyden önce çocuğumuzun içinde bulunduğu yaşın gelişim özelliklerini, o yaşa ait yetileri, yapabileceklerini ve yapamayacaklarını çok iyi bilmemiz gerekir. Gelişim özelliklerini bilmek çok önemlidir, çünkü sadece çocuğu sevmek yeterli değildir. Çocuğun kendi potansiyelini ifade edebilmesi için, onun ebeveyni tarafından akıllıca korunabilmesi ve yönlendirilebilmesi gerekir. Disiplin olmadan sevgi hiçbir işe yaramaz! Çağdaş anlamda disiplin; çocuğun kendisine ve çevresine zarar vermemesi için bazı davranışlarına sınırlar getirmek, kurallar belirlemek ve uyulmasına yardımcı olmaktır. Sınırlamalar çocuğun yaşına uygun olmalı, yetileri ve iç disiplini geliştikçe kurallar esnetilmeli ve özgürlükleri arttırılmalıdır. Ebeveyn-çocuk ilişkisinde ebeveynin tutarlı olması; aynı davranışlara aynı tepkileri vermesi tepkilerin “duygusal” değil, “durumsal” olması çocuğun da kurallara uymasını kolaylaştıracak ve küçük sorumluluklarını yerine getirebildikçe yemek, uyku, tuvalet eğitimi gibi temel alışkanlıkları kazandıkça kendisine ilişkin olumlu şemalar kurabilecek, kendine güveni ve saygısı artacaktır. Tutarlı davranıldığında, çocuk ailesine ve bulunduğu ortama güvenmeyi öğrenir.

Çocuklar güzel şeyler yaptıklarında, uygun davranışlar gösterdiklerini anında takdir edilmeyi, övgü ve onay almalıdırlar. Takdir ve teşvik çocuğu mutlu eder, motivasyonunu arttırır. “Oyuncaklarını topladığın için mutluyum”, “Yemeğini tabağında bırakmadan bitirmen çok hoşuma gitti” şeklinde olumlu geri bildirimler, yanı sıra fiziksel temaslar, öpmek, kucaklamak, sarılmak, okşamak en güçlü duygusal iletiler ve cesaretlendiricilerdir. En küçük ricamız yerine geldiği her defasında onlara teşekkür etmeliyiz ki onlar da diğer akran ya da büyükler ile bir araya geldiklerinde bu iki sihirli sözcüğü sıklıkla kullanabilsin, böylelikle sevgi ve saygı yüklü iletişimler kurabilsinler. Değerli hissedilmek, kabul edilmek, sevilmek çocuğunuzun ileride okul başarısını, arkadaşlarına olan tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkileyecek, kendisi ve çevresi ile barışık bir bireyin oluşumuna temel hazırlayacaktır.

Teşvik Çocuğun Öz Saygısını Güçlendirici, Doğru Bir Yaklaşımdır.

Çocuğun o an için başaramadığı, beceremediği bir konuda “Biraz beklememiz gerekli galiba”, “Şimdi şunlarla ilgilenelim” diyerek onu yapabileceklerine odaklandırmak gerekir. “Bende abim gibi kartondan maske yapmak istiyorum” diyen 4 yaş çocuğunun annesi de bilmelidir ki bu çocuk bir daireyi makasla sınırlarında kesemez, ancak düz hat boyunca kesme çalışması yapabilir. “Öyleyse biz de maskenin parçalarını yapıştıralım, boyamasını yapalım” şeklindeki cevap ve teşvik çocuğun öz saygısını güçlendirici, doğru bir yaklaşım olacaktır.

Destek, Teşvik ve Takdir Görmeyen Sadece Biyolojik Gereksinimleri Karşılanan Bir Çocukta Benlik Saygısı Azalır

Çocuğun sevdiği şeyleri onunla paylaşmak; onunla oynamak, parka gitmek, kek yapmak, sofra kurmak, maket uçak, kukla, maske yapmak, yap-boz, kumdan şatolar yapmak, köpeği gezdirmek, çiçekleri sulamak, müzik dinlemek, şarkı söylemek v.b. ona sevgi ile her gün, ancak kesintiye uğratmaksızın 30dakika ayırmak, ailenin “biricik” değerli üyesi olduğunu hissettirmek, çocuğunuzun benlik saygısını güçlendirecektir. Aksi takdirde ilgi ile dinlenilmeyen, kendisine özel bir zaman ayrılmayan, destek, teşvik ve takdir görmeyen sadece biyolojik gereksinimleri karşılanan bir çocukta giderek benlik saygısı azalacak ve bu durumda da sosyal geri çekilme, depresyon hatta suça zemin hazırlayacak yıkıcı davranışlar bile baş gösterebilecektir.

Olumlu benlik saygısı; ruh sağlığını, okul başarısını, sorumluluk alabilmesi, strese dayanıklılığı olumlu etkiler. Tek yapmanız gereken şey; ONLARA SEVGİ İLE ZAMAN AYIRMAK, HAYATI ANLAMLI KILMAK. Sevgiyle kalın.

Eda HABİP

KAYNAKÇA

1) BEYAZ, B. ÇOCUK RUH SAĞLIĞI Ders notları. Beykent Üniversitesi, İstanbul 2006

2)CLARKE J. I. v. d. ÇOCUK BAKIMI ve EĞİTİMİ II. Çeviri: E. Sağlamtunç&S. Yakar, Papirüs Yayınları, İstanbul 1996

3) Yavuzer, H. ÇOCUĞUNUZUN İLK 6 YILI. Remzi Kitapevi – İSTANBUL 1998

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
Göktürk evden eve nakliyat Göktürk evden eve nakliyat