EğitimMakaleler

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE İNATÇILIK

Çocukta inatçılık, çocuğun belli bir makul nedeni olmaksızın, bir harekette ısrar etmesi, davranışını, düşüncesini, durumunu değiştirmemesi şeklinde tanımlanabilir. Bu dönem 2 yaş civarında başlar. Eğer çocuğunuzda dediğinizin tersini yapma, isteklerinize direnme, hayır deme davranışları görmeye başladıysanız, tebrik ederiz, çocuğunuz sizden ayrılıp bağımsız bir birey olma yolunda ilk adımını atıyor. İnatçılık 2-5 yaş arası dönemde zaman zaman ortaya çıkan doğal bir süreçtir. 4 yaştan itibaren azalır. Bazı örneklerde bu davranış azalmadan önce son bir artış gösterir, buna “şansını zorlamak” da diyebiliriz. Bu dönemin anahtar kelimeleri “birey olduğunu kavrama” ve “dünyayı keşfetme”dir. Ebeveyn olarak bu dönemde ona, öneriler doğrultusunda ,destek olmanız gelecekte kendi kararlarını verme, birey olduğunun, kendisinin ve başkalarının hakları olduğunun farkına varma konularında önemlidir.

Yemeği reddetme

Sosyal anlamda kendini keşfetme sürecini yeme alışkanlıklarında kolayca gözlemleyebilirsiniz. Önce kendi yemek ister, daha sonra belli yemekleri yemeği reddeder, çünkü damak zevkini fark etmiştir. Bir süre sonra da yemek yeme, kıyafet seçimi gibi konularda sizi zorlamaya başlar. Bu sınırlarını keşfetme sürecidir. Yürümeye başladıkça, farklı kelimeler öğrendikçe özgürlüğü tanımlarlar. Sıkça kullandıkları “hayır” kelimesi, kendi varlıklarını ortaya koyma çabasıdır. Fakat bu sizinle inatlaştığı anlamına gelmez. Unutmayın ki, beyinleri fizyolojik ve psikolojik açıdan henüz doğru, yanlış, ahlaklı, zararlı gibi kavramları sizin gibi algılayacak kadar gelişmemiştir. Onlardan henüz mantık yürütme ve uyum sağlama beklememelisiniz. İnat döneminde çocuklara nasıl davranmalıyız? Bu dönemde anne babalar çocuklarına karşı anlayış göstermelidir. Anne babanın tutarlı ve sabırlı olması, çocuğun bu dönemi daha rahat geçirmesine yardımcı olacaktır. Korkutmak, cezalandırmak, zıtlaşmak bu davranışların artmasına veya yerleşmesine yol açabilir.

O halde çocukların isteklerine nasıl cevap vermeliyiz?

Öncelikle çocuğunuzun her dediğini yapmayın. Gereksiz konularda fazla kural ve yasaklama getirirseniz, bir süre sonra çocuğunuza çok fazla “Hayır” demek zorunda kalırsınız. Çocuğa ne kadar çok “Hayır” derseniz onun bu mücadelesini körüklemiş, “Hayır” demesine zemin hazırlamış olursunuz. Çocuğa hayır demeden önce dikkatlice düşünün, “gerçekten hayır mı?” buna karar verin. “Hayır” dediğinizde; bu, gerçekten “Hayır” olmalıdır. “Evet” ya da “hayır”a tam olarak karar veremiyorsanız, çocuktan düşünme süresi isteyin. “Bilemiyorum, düşünmem lazım, biraz bekler misin? ” diyerek tekrar düşünün. Eğer düşünmeden söylediğiniz “Hayır”lar çocuğun inatçılık mücadelesi(küsmek, ağlamak, tepinmek ve bağırmak) sonucunda “Evet” e dönüşürse, çocuk bunu mücadelesiyle kazandığını düşünecek ve bu eylem muhtemelen kronikleşecektir. Bu nedenle; esneklik sağlayabileceğiniz durumlarda, krizler ortaya çıkmadan alternatifleri değerlendirin. Böylece, çocuğunuz sadece inat ettiği için bir hak elde ettiğini düşünmeyecektir. Çocuktan bir şey yapmasını istediğinizde sözlerinizi “Hayır” cevabı almayacağınız şekilde ayarlayın. “sütünü iç” diye dayatmak yerine; “Sütünü cam bardakla mı yoksa fincanla mı içmek istersin?” diye seçenek sunmak, daha yerinde olacaktır.

3–3,5 yaş arasındaki çocuklar, yapılan açıklamaları anlamakta zorlanabilirler.

Örneğin; bir başka çocuğun oyuncağını isteyip ağlayan çocuğa, siz istediğiniz kadar “bu oyuncak senin değil” deyip durun, bunu çocuğa anlatamazsınız. Henüz mülkiyet duygusunu kavrayamadıklarından, onlar için bir oyuncağa sahip olmak demek, eline almak demektir. Eline aldıkları andan itibaren oyuncak onların malıdır. Böylesi durumlarda çocuğa uzun uzun “Bak o senin değil, arkadaşının!” , “Çok ayıp!”, gibi açıklamalar hiçbir işe yaramayacaktır. Bu sebeple açıklama yapmak yerine, böylesi durumlarda çocuğun dikkatini başka şeye çekin ya da onu başka şeylerle oyalayıp unutturun.

Esra KIRKLAR Okul Öncesi Öğretmeni

Kaynakça; 1-KARABAĞIR E. Psikolog 2- GÜLGEN P. UZM. PSK.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
Göktürk evden eve nakliyat Göktürk evden eve nakliyat