DenemeEdebiyat

Şenlikli Toplum Dönüşümü

Şenlikli Toplum kitabı incelemesi yapmadan önce yazarımız Ivan Illich hakkında bilgi vermek istiyorum. 1926 yılında Viyana’da doğdu. Salzburg ve Roma’da tarih ve dinbilim alanlarında eğitim aldıktan sonra New York’ta papaz olarak görev aldı. Katolik kilisesinin Güney Amerika siyasetine yönelik yaptığı eleştirilerde sonra kilise ve Vatikan’la ilişkileri bozuldu. 1960’ta Meksika’nın Cuernavaca şehrinde Kültürlerarası Belgeler Merkezini kurdu. Amacı alternatif bir eğitim programıyla Latin Amerika Dilleri ve Kültürleri konusunda bu kurumda eğitim vermekti. Bir süre sonra Güney Amerika askeri diktatörlüklerine karşı muhalefet merkezi konumuna geldi. 1969’da papazlıktan istifa etti ve 1970’de kurumun kapatılmasından sonra Alman, Japon ve Amerikan Üniversitelerinde dersler verdi.

Şenlikli Toplum kitabı Ayrıntı yayınlarından çıkmaktadır. Ben beşinci baskısını okudum. Dilimize İngilizceden çeviren Ahmet Kot.  Kitap beş başlıktan oluşmakta. İki Dönüm Noktası, Şenlikli Yeniden Kuruluş, Çok Yönlü Denge, İyileşme ve Siyasal Dönüşüm. Deneme türünde yazılan bu kitap kurumlara ve kurumlaşmaya yönelik eleştirilerle dolu. Eğitim, sağlık, politika gibi kurumların insanları kendine bağımlı hale getirdiğini savunuyor.

Neden Şenlikli Toplum?

Kurumlara yönelik bu kadar ciddi eleştirilerin yer aldığı kitabın isminin nerden geldiğini merak edecek olursanız Illich şöyle açıklıyor: ‘Modern teknolojilerin, yöneticilerden çok siyasal açıdan birbiriyle ilişkili bireylere hizmet ettiği böyle bir topluma ben ‘’şenlikli’’ diyeceğim.’ (s:11).

Ivan Illich

Tıbba Bağımlı Bir Nesil

Sağlık alanında tıp mesleği, doğum kontrolü,  tıbbi bakım ve alternatif tıp gibi birçok konuda gelinen gelişmeleri ve uygulamalara ciddi eleştirilerde bulunuyor. En ilgi çekici bulduğum Amerikan Tıp Birliği’nin (AMA) 1970’deki toplantısında katılan konuşmacılardan biri, çocuk doktoru meslektaşlarına, yeni doğan her bebeği sağlıklı olduğu belgeleninceye kadar hasta sayılmasını öğütlüyordu. Hastanede doğan, reçeteyle beslenen, tıka basa antibiyotik doldurulmuş çocuklar, böylelikle modern şehrin havasını soluyabilen, yiyeceklerini yiyebilen ve hayatiyetsizliğinde hayatta kalabilen yetişkin oldular, bunlar da ne pahasına olursa olsun, tıbba daha çok bağımlı bir kuşak doğurup yetiştireceklerdi. (S: 17)

Kitapta üzerinde en çok tartışılan konu tabi ki eğitim. Ivan Illich’in en önemli eserlerinden biri sayılan Okulsuz Toplum kitabına bolca göndermelerde bulunmuş. Tavsiyem önce Okulsuz Toplum kitabını okuyup sonra Şenlikli Toplum kitabının okunması yönünde. Eğitim ve okulun denilen kurumların birbirini var ettiği için soyut biçimde belirtilen değerlerin, insanları köleleştiren mekanik süreçlere indirgendiğini savunur. Bu kölelik ancak, budalalığının kişisel sorumluluğunu üstlenen budalanın kendini tanımasıyla kırılabilir. (S:34).  Okullar her yerde, öğrenme teorisi ve ders programı hazırlama konularında aynı kitapları okumuş pedagoglarca yönetiliyor. Belirli bir yılda her ulustaki okullar aşağı yukarı aynı tip öğrenci üretir. (S:62)

İnsanlar Kendilerine Öğretilmesini Talep Eder

Illich’in okumak, öğrenmek ve kütüphane ilişkisi üzerine yaptığı yorumları ise oldukça etkileyiciydi. ideal durumunda kütüphane, şenlikli bir aracın prototipidir. Yönlendirme öğretim araçları, öğrenmenin maliyetini yükseltir. Artık yalnızca kişilerin neleri öğrenmesi gerektiğini soruyor, sonra da bunları öğrenmek için bir araca yatırım yapıyoruz. Öğrenme kaynaklarına rastgele ulaşabildiklerinde, insanların, başkaları tarafından kendilerine öğretildiği zaman olduğundan çok daha şey öğreneceği düşüncesine, profesyonel öğretmenler gülüp geçer. Kütüphanelerin daha az kullanıldığı gerçeğini de sık sık bu kuşkuculuklarına kanıt gösterirler. Kütüphanelerin, ürkütücü öğretim araçları biçiminde örgütlendikleri için az kullanıldığı gerçeğini gözden kaçırırlar. Kütüphaneler kullanılmıyor; çünkü insanlar kendilerine ‘öğretilmesini’ talep etmek üzere yetiştirilmiştir. (S: 90)

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
Göktürk evden eve nakliyat Göktürk evden eve nakliyat